مشاهده گرایی / باورگرایی

هر انسانی رفتارش را تا حدی بر اساس آن چه که مشاهده میکند (مشاهده به معنای عام کلمه، شامل کلیه حواس پنجگانه) و تا حدی بر اساس تفکراتش تنظیم میکند. کسانی که من مشاهده گرا می نامم، به باور ایجاد شده از یک نگاه اکتفا نکرده و تلاش میکنند رفتارشان را بر پایه مشاهده  مداوم بنا کنند؛ در حالی که افراد باورگرا به اولین باوری که در آنها ایجاد شده اتکا میکنند.

مثال ۱: پزشک مشاهده گرا برای درمان بیمارانش، به اخذ مفصل شرح حال و انجام کامل معاینات میپردازد  و در نهایت تشخیص بهتری را مطرح میکند؛ پزشک باورگرا با اولین نگاه به بیمار، به یک باور تشخیصی دست پیدا میکند و اگر به بررسی بیشتر بپردازد، تنها در راستای تایید همان باور اولیه است.

مثال ۲: محقق مشاهده گرا برای دستیابی به حقیقت به مشاهده، پرس و جو و پژوهش در عالم بیرون میپردازد؛ محقق باور گرا در اتاقی دربسته به استدلال برای تایید باور درونی اش میپردازد.

مثال ۳: کارآگاه مشاهده گرا به مشاهده و جمع آوری سرنخ ادامه میدهد (سریالهای هرکول پوآرو، خانم مارپل و شرلوک هلمز را به خاطر بیاورید!)، و پلیس باورگرا اولین کسی را که به او مظنون شده است، دستگیر میکند تا او را وادار به اعتراف نماید!

مثال۴: راننده مشاهده گرا مکرر به اطراف و آینه های ماشین نگاه میکند؛ در حال که راننده باورگرا به باور حاصل از مشاهده چند لحظه قبل اش اتکا میکند (و حادثه می آفریند).

مثال۵: فرد باورگرا در برخورد با دیگران، سریعا قضاوت کرده و اگر مشاهده ی دیگری بکند در راستای جمع آوری دلیل برای تایید همان قضاوت اولیه است (فرد مشاهده گرا  برعکس است دیگر!).

مثال ۶: فرد باورگرا در مورد نقاط قوت و ضعف خودش عقاید ثابتی دارد؛ فرد مشاهده گرا بر اساس مشاهده رفتارهای خودش، در مورد خودش قضاوت میکند، از پیشرفت و پسرفت خودش آگاه است، در برخی موارد اعتماد به نفس دارد زیرا مشاهده کرده است در آن امور تواناست و در موارد دیگر به دلیل مشاهده کردن ضعفهایش از لاف زدن بیمورد خودداری میکند.

مثال۷: افراد باورگرا زود قضاوت کرده و خوشحال، ناراحت، عصبانی، عاشق یا هیجان زده میشوند؛ افراد مشاهده گرا چون بر اساس مشاهدات بیشتر و اطلاعات بیشتر قضاوت میکنند، نظرشان به واقعیت میتواند نزدیک تر باشد.

مشاهده گرایی خوب تر است نه؟ پس چرا همه این طور نیستند؟ چه چیزی باعث میشود در یک جامعه مشاهده گرایی یا برعکس باورگرایی رواج بیشتری پیدا کند؟

 

  
نویسنده : دکتر پوریا صرامی ; ساعت ۳:۱٥ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٧/۱٠/۳